Wiele twarzy Elie Wiesela

Wiele twarzy Elie Wiesela

Carolyn Yeager, tłumaczenie Ola Gordon, korekta Piotr Bein, przypisy i ilustracje w oryginale

Zidentyfikowano Elie Wiesela (w niektórych przypadkach zidentyfikował się sam) na tych trzech fotografiach, lecz nasuwają się pytania.


Zdjęcie: 1 – Elie w 1944, 15 lat

Zdjęcie: 2 – Elie 16.4.1945, wiek 16½

Zdjęcie: 3 – Elie 27.4.1945, wiek 16½

Czy zdjęcia pokazują tę samą osobę? Może zdjęcie 2 lub 3 wykazuje mgliste podobieństwo do nr 1, ale 2 i 3 nie są w ogóle do siebie podobne. Osoba na zdjęciu 2 ma ostry orli nos, wysokie kości policzkowe, pełne usta i wygląda nieco starsza niż 16 lat, podczas gdy okrągłogłowy chłopiec na zdjęciu 3 ma szeroką twarz, krótki nos i niskie czoło oraz wygląda młodziej niż 16 lat.

Zdjęcie 2 można rozpoznać jako zbliżenie słynnego zdjęcia z wyzwolenia Buchenwaldu [zob. The Evidence]. Wiesel od l. 1980-ych utrzymuje, że jest to jego twarz. Zdjęcie 3 pochodzi z zamieszczonego poniżej. Elie stoi przed wysokim chłopcem w lewej kolumnie opuszczającej Buchenwald, czwarty od frontu (trzeciego nie widać). Prof. Kenneth Waltzer zidentyfikował go jako Elie Wiesel, na stronie Uniwersytetu Stanowego Michigan (MSU). Wiesel temu nie zaprzeczył. Ale Amerykańskie Muzeum Holokaustu (USHMM) nie twierdzi, że na tym zdjęciu jest Elie.

Zdjęcie: Dzieci odmaszerowują z Buchenwaldu do pobliskiego amerykańskiego szpitala polowego, gdzie dostaną pomoc medyczną. Buchenwald, Niemcy, 27.4.1945 – Wide World Photo [zdjęcie i podpis ze strony USHMM]

Poniżej: ze strony Kena Waltzera MSU – Raport Specjalny

Zdjęcie: Elie Wiesel w Buchenwaldzie. Elie Wiesel czwarty od lewej, przed wysokim chłopcem w berecie. Zdjęcie dzięki uprzejmości nieżyjącego Jack (Jakow) Werber, Great Neck, Nowy Jork.

Prof. Waltzer pisze na tej samej witrynie: W książce ‘Night’ [Noc] Wiesel mówi, że kiedy po wyzwoleniu spojrzał na siebie w lustrze, zobaczył patrzącego na niego trupa. Ale inne zdjęcie (powyżej) zrobione po wyzwoleniu 17 kwietnia [pomylił się z tą datą], kiedy chłopcy są prowadzeni do b. koszar SS na zewnątrz obozu, pokazuje maszerującego Wiesela, czwarty od lewej, pośród falangi idących razem młodych, z głowami do góry, grupa przewodzona przez więźniów, którzy pomagali ich ratować.

Wg Waltzera, Elie Wiesel szybko powrócił do zdrowia, nabrał masy ciała i optymizmu, o czym sam Elie nigdy nie mówił. Wg dokumentów z Buchenwaldu, tych młodych chłopców nie wysłano do Francji do 16.7.1945 (Patrz Fig. 12.4 i 12.5 w oryginale). Waltzer uczy historii Niemiec i kieruje Programem Studiów Żydowskich w MSU, który obejmuje kursy nt. Holokaustu. Pisze książkę o osieroconych chłopcach w Buchenwaldzie The Rescue of Children at Buchenwald [Ratowanie dzieci w Buchenwaldzie]. Czy prof. Waltzer poda w książce  wyjaśnienie o wyglądzie Elie Wiesela na tym zdjęciu? Waltzer akceptuje też człowieka na zdjęciu w koszarach jako 16-letniego Wiesela. Ale wtedy będzie musiał, prawda? Jak pogodzi zdjęcia tych dwu twarzy, zrobione w odstępie tylko 11 dni?

USHMM

USHMM publikuje zdjęcie poniżej na swojej stronie internetowej, do której odnosi się również Waltzer podając, że Elie Wiesel jest wśród tych chłopców bez wskazania, który z nich jest Elie. Nie mogąc znaleźć na nim kogokolwiek, kto przypomina Elie, napisałam do USHMM z prośbą o jego identyfikację, ale nie otrzymałam żadnej odpowiedzi. Nie wierzę, że Elie Wiesel jest na tym zdjęciu, ani że USHMM wierzy w to.

Zdjęcie: Zdjęcie grupowe przesiedlonych żydowskich chłopców w OSE (Oeuvre de Secours aux Enfants) domu dla ortodoksyjnych dzieci żydowskich w Ambloy. Wśród nich jest Elie Wiesel. Ambloy, Francja, 1945 – USHMM, za pozwoleniem Willy Fogel.

Amerykańskie Muzeum Holokaustu datuje to zdjęcie po prostu na 1945 r. Jest to z pewnością lato; chłopcy ubrani w garnitury i “odzież podróżną”, jakby właśnie przyjechali. Chłopiec w pierwszym rzędzie trzyma dużą walizkę. Pod każdym względem jest to zgodne z zapisami transportu Buchenwald, wyjeżdżającego z Niemiec do Francji 16.7.1945 r. Chcielibyśmy, aby ktoś powiedział, który z tych chłopców jest Elie Wiesel.

Wiesel ostrożnie niepodaje dat wielu ważnych wydarzeń w pamiętniku All Rivers Run to the Sea [Wszystkie rzeki płyną do morza], opisującym pisze szczegółowo jego podróż do Francji i wczesne lata w Oeuvre de Secours. Ale nie podaje żadnej daty, dopóki nie wspomina, że po raz pierwszy spotkał swojego przyszłego mentora, Szuszani, kiedyś w 1947 r. [1]. Pisze. że jest aktywny z młodzieżą żydowską – zajęcia, próby chóru, wycieczki i flirty –  ale dziwnie nie ma ani jednej fotografii.

Znalazłam kolejne zdjęcie Elie Wiesela, z 1949 r. W rzeczywistości jest to jego pierwsze zdjęcie, którego możemy być pewni, jego portret z 1944 r., kiedy miał 15 lat, przed deportacją (zdjęcie nr 1). Dlaczego nie ma zdjęć Wiesela ze wszystkich lat spędzonych w żydowskim systemie opieki społecznej we Francji? Powiedziano nam, że jego siostra Hilda, mieszkająca w Paryżu, rozpoznała go w 1945 r. na  opublikowanej w prasie fotografii sierot w OSE. Jakie to było zdjęcie? Zdjęcie grupowe powyżej? Nie ma odpowiedzi na te pytania. Nie trzeba wiele wyobraźni, by zdać sobie sprawę, że nie ma żadnych zdjęć, które “odpowiadałyby” historii.

Jeszcze bardziej ironiczne, że na witrynie Elie Wiesel Timeline and World Events, 1928-1951 [Elie Wiesel – życie i wydarzenia a świecie 1928-1951] opublikowane są trzy zdjęcia, ale na żadnym z nich nie ma Elie Wiesela!

Kolejne zdjęcie Elie Wiesela jakie znalazłam pochodzi z 1949 r. – na statku płynącym do Izraela. Widzimy tu prawdziwego Elie: długa, wąska twarz, długi nos (ale nie tak orli jak na zdjęciu nr 2 powyżej), duże uszy, szerokie i wysokie czoło, smukła budowa. Ma 20 lat, jest dziennikarzem i chyba nigdy nie wyglądał lepiej. (Może dlatego opublikowano to zdjęcie.) Z jego pamiętnika dowiadujemy się, że 14.5.1948 r., kiedy Dawid Ben Gurion odczytywał Deklarację Niepodległości Izraela, Elie Wiesel pracował już od ok. 6 miesięcy dla tygodnika Irgunu w jidysz Zion in Kamf (Syjon w walce). Tak, Irgun, gang terrorystów. Elie pozostał z Irgunem, aż zamknęli europejskie biuro (styczeń 1949). Wówczas przekonano go, by udał się tam, gdzie jest akcja – do Izraela. Dzięki pomocy Agencji Żydowskiej, podróżował z kilku weteranami Irgunu statkiem Negba w maju lub czerwcu (niepewne), przypłynął do Hajfy [2]. To zdjęcie zostało wykonane podczas tej podróży.

Zdjęcie: Elie Wiesel na pokładzie statku do Izraela w 1949 r.

Mamy do dyspozycji twarze młodego Elie Wiesela podczas lat podróży, a to niewiele. Sugeruję, że zbyt wiele brakuje do przyjęcia bez wątpliwości historii jego życia w l. 1944-1950, którą wyprodukowano dla publicznej konsumpcji. Tylko dwa zdjęcia pokazują zdecydowanie Elie Wiesela: przed Auschwitz i po skończeniu z sierocińcem. Szukajmy dalej.

By piotrbein

https://piotrbein.net/about-me-o-mnie/